Candamu

Article on other languages:

• كاندامو
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Candamo
• Кандамо_(Астурия)
• Candamo
• Candamo

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Candamu

Bandera de_Candamu Escudu de_Candamu
Mapa: Asturies
Nome en castellanu	Candamo
Xentiliciu	Candamín; -ina; -ino
Comunidá autónoma	Asturies
Estáu	España
Capital	Grullos
Coordenaes	n/d
Partíu xudicial	Pravia
Parroquies	11
Población (2007)  -Habitantes  -Densidá  -% d'Asturies	Puestu: 41 2.235 habitantes 31,05 hab/km² 0,21 %
Superficie  -Total  -% d'Asturies	Puestu: 48 71,97 km² 0,23 %
Mayor altitú	La Degollá, 624 m
Códigu postal	33828 y 33829
Alcalde	José Antonio García (PSOE)
http://www.ayto-candamo.es

Candamu ye un conceyu d'Asturies. Llenda al este con Les Regueres, al sur con Grau, al norte con Illas, Castrillón y Sotu'l Barcu y al oeste con Pravia y Salas.

Esti conceyu rescampla tanto pola Cueva de la Peña como pola so güerta, teniendo una importancia cásique vital pa Candamu la fresa, celebrándose la primer fin de selmana de xunu'l Festival de la fresa de Candamu.

Xeografía

Tien una población de 2.294 habitantes, la so capital ye la villa de Grullos, y les llocalidaes más poblaes del conceyu son: San Román, Cueiru, Ventosa, y la so capital Grullos.

Nun tien una principal vía de comunicación, yá que ta estráu d'una bayurosa rede de carreteres, autonómiques y comarcales. Ta a una distancia 32 quilómetros de la capital asturiana.

El so relieve ta abondo esgastáu y los sos picos más altos superen en pocu los 600 metros, como podemos ver nel picu Grande con 624 metros y el picu Pedrouzu de 614 metros. Otres altures importantes son: el Sollera de 598 metros, les Cruces de 539 metros, y la Matiella de 576 metros.

El principal cursu fluvial ye'l Nalón y los sos afluentes: el Dele, el Reguirón y el Valle. El so paisaxe montesín, ta marcáu por especies foriates: ocalitos, pinos, y otres especies que foron coles que se repobló'l conceyu. Nel fondu los valles, la so vexetación caltien una rica variedá: fresnos, llameres, chopos y blimales.

Historia

Candamu y n'especial les márxenes del ríu Nalón, son una fastera de gran riqueza de xacees del Paleolíticu. Una xacea perimportante ye la cueva de la Peña de Candamu, descubierta en 1913, ye'l más importante conxuntu d'arte rupestre del Paleolíticu y nel occidente. Del neolíticu, tamién hai esquicios tumulares nes zones de Ventosa o de Valdemora.

De la dómina castreña, rescamplen trés allugamientos: El Castiello en Prahúa, La Pica en Murias, y El Castiello en San Tisu].

El periodu de la romanización, nun tien dexao especiales güelgues nesti conceyu, circunstancia que contrasta cola bayura de restos romanos qu'hai nos conceyos llendantes.

Na Edá Media, hacia'l sieglu XI, les primeres referencies documentaes, son gracies a los archivos monásticos, yá nesta dómina entama a marcase'l territoriu del conceyu de Candamu, pero namás incluyía la marxe derecha del ríu Nalón. Ye nel sieglu XII, cuando se revela una organización alministrativa mui venceyada a los territorios de Pravia y Gozón.

Demientres el sieglu XIII, ye cuando la so historia alministrativa sufre un cambeu, pues integróse na puebla de Grau, pero calteniendo la so integridá territorial. Ye en 1784 cuando empecipia una dómina d'autonomía y alloñamientu, habiendo continuos pleitos sobre repartimientos y eleiciones escontra la casa conceyu de Grau. Nun sedría hasta 1835, cuando la Xunta de Candamu se proclame dafechu, corporación independiente, yá que tuvo varios intentos anteriores d'independencia fallíos. Inclusu teniendo esta xebra alministrativa, Candamu tará a lo llargo del sieglu XIX xunto a Grau por otros vínculos, como foron los ganaderu y agrícoles.

Magar que nun cuenta con un seutor industrial, la so historia ta mui venceyada al movimientu obreru. Na guerra civil española, fexo una gran defensa pa torgar la entrada de les columnes gallegues, tres la guerra la instalación de la zona industrial nel centru de la rexón, fizo que Candamu siguiera basando la so economía na tradición agrícola.

Cadarma político-alministrativa

Casa conceyu de Candamu

Política

Nel conceyu de Candamu, dende 1979, el partíu que más tiempu tien gobernao ye'l PSOE. (Ver Llista d'alcaldes de Candamu). Dende 1993, l'alcalde d'esti conceyu ye'l socialista José Antonio García Vega.

Parroquies

El conceyu de Candamu xébrase en 11 parroquies. Son les que vienen darréu:

• Aces
• Cueiru
• Fenoyeda
• Grullos
• Llameiru
• Murias
• Praúa
• San Román
• San Tisu
• El Valle
• Ventosa

Demografía

Esti conceyu, tuvo una medra de población nes dos primeres décades del sieglu XX, algamando los 5.618 habitantes en 1920, al que siguiría un descensu namás que aparáu a metá del sieglu XX, empecipiando en 1960 una nueva aceleración d'emigrantes, hacia les zones industrializaes del centru d'Asturies, n'especial a Avilés pola so cercanía.

El so poblamientu, ye'l típicu de los valles de monte, con pequeños núcleos de población, alcontrándose la mayor concentración na Vega del Nalón. Pero esta población tien una cadarma peravieyada, yá que les persones mayores de 60 años son una tercera parte de la población y les menores de 20 años nun lleguen nin al 21% de la población total del conceyu. Poro, espérase que nos prósimos años la so despoblación xorreza.

Economía

La so economía básase na tradición agraria y ganadera, especializándose la ganadería nes races frisona y asturiana. Tocante a l'agricultura, Candamu ye famosu pola calidá de les sos freses, que obtuvieron va poco la denominación d'orixe y celebrándose cada añu la primer fin de selmana de xunu'l Festival de la fresa de Candamu. Al igual que la fresa, tamién son de muncha calidá toa mena de cultivos hortofrutícolas, como nos conceyos vecinos de Grau o Pravia. Quiciás esta calidá débase a la cercanía de les agües del Nalón.

El seutor industrial nun tien malpenes apaición nesti conceyu, pero pol contrariu, nos últimos años ta desendolcándose una rede de turismu y servicios alrodiu del Nalón, con restoranes, hoteles y atracciones de deporte rural, acuáticu y de monte.

Arte

Nidiamente, l'amuesa artística más importante d'esti conceyu ye la Cueva de la Peña, na qu'apaecen pintures rupestres, anque tamién esistieron abondantes ilesies prerromániques y romániques, como Santa María de Murias, San Tisu o Santiago d'Aces, que nun llegaron a anguaño. Sí se conserven delles cases y palacios como son:

• El palaciu de Valdés Bazán, del sieglu XVII, y reformáu nel XVIII, ye Monumentu Histórico-Artísticu. Ye de planta rectangular con un cuerpu y dos pisos. La fachada principal ensin decoración, namás que nos amuesa dos escudos intercalos ente los vanos, d'otra miente la fachada posterior tien una rica arquería, que s'estiende pelos dos pisos. Na galería de la planta baxa, los arcos descansen sobre fuertes pegoyos. Na planta alta, los sos arcos ensamense sobre columnes más fines dando idea de llixereza, estos arcos son desiguales y carecen de capitel.

• La casa de la Torre, de la que namás que se caltienen en pie les muries, por mor d'un incendiu, ye de tres pisos con planta rectangular. La puerta principal tien un arco de mediu puntu y una segunda puerta a la que s'accede per una escalera, tien otres dos puertes feches más recientemente. Les fachaes tán con ventanes, pero toes d'estremaos diseños: rectangulares, cuadraes, con arcos de mediu puntu.

• El palaciu de Cañedo, ye de trés plantes. Na planta baxa ta la puerta principal con dos ventanes simétriques. Na primer planta tien el balcón principal y a la so mandrecha l'escudu d'armes. Na segunda planta, hai una llarga galería abierta, con forxáu de metal. Rescampla del edificiu un gran aleru de madera. El palaciu ye parte d'un conxuntu, nel qu'hai una capiella, una torre, unes cuadres y la vivienda de la familia de caseros.

• El palaciu de los Casares, ta en San Tisu. Ye de planta rectangular y dos pisos. Tol edificiu ta revocáu sacante los marcos de puertes y ventanes que son de piedra, nel pisu cimeru hai balcones y rescampla'l del mediu que ye doble, col escudu d'armes de los Alonso de Casares.

Fiestes

Freses

• En mayu: la Xira d'El Campu Degollada, ye una gran romería, l'últimu domingu del mes.

• En xunu: el primer domingu ye'l Festival de la fresa de Candamu en Grullos. Los díes 8 y 9 ye San Xuan en Ventosa. El 29 la Xira na ermita de San Pedro, en Magón.

• N'agostu, el calendariu ta marcáu por ser un mes dafechamente enllenu de fiestes, asina rescamplen: El día 5 les Nieves en La Mortera. Los díes 9 y 10 San Llorienzu en San Román. El día 12 La Derrota en San Tisu. El día 15 Santa Mariña en Llameiru. El día 22 y 23 San Bartolomé en Grullos. El día 24 San Agustín en Murias.

• En setiembre: La Nuesa Señora d'Agüera y el Valle.

Candaminos rescamplaos

• José Valdés, políticu y escritor del sieglu XVIII, llegó a ser correxidor de Burgos.
• Jesús Fernández, prosista y poeta nacíu'l 25 de marzu de 1863 en Llameiru.
• Hernando Miranda, gobernador de La Florida nel sieglu XVI.
• Bernardo G. de Candamo, escritor y criticu lliterariu (1881-1967) Epistolario con Miguel de Unamuno].

Ver tamién

• Llista d'alcaldes de Candamu
• Festival de la fresa de Candamu
• Cueva de la Peña

Enllaces esternos

Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:

Candamu

• Páxina web del conceyu
• Federación Asturiana de Conceyos